Nguồn cung toàn cầu thắt chặt đột ngột, giá LPG giao sau và giá giao ngay tăng đồng loạt.

Kể từ tháng 3 năm 2026,khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) trong nướcgiá giao sau có xu hướng tăng lên. Hợp đồng chính 2605 đã tăng từ khoảng 4.500 nhân dân tệ/tấn lên mức cao 7.244 nhân dân tệ/tấn vào ngày 23 tháng 3, với mức tăng lũy ​​kế hơn 60%. Động lực cốt lõi của xu hướng tăng này không phải là mùa cao điểm của nhu cầu trong nước, mà là sự gián đoạn nghiêm trọng đối với phía cung toàn cầu do xung đột leo thang ở Trung Đông, thiệt hại đối với các cơ sở năng lượng quan trọng và sự cản trở vận chuyển ở eo biển Hormuz. Là nước nhập khẩu LPG lớn nhất thế giới, Trung Quốc có mức độ phụ thuộc cao vào nguồn nước ngoài. Sự thay đổi đột ngột trong mô hình cung ứng quốc tế được truyền trực tiếp tới thị trường trong nước thông qua chi phí nhập khẩu và dòng chảy thương mại.

Nguồn cung tại Trung Đông thắt chặt đột ngột

Nguồn cung LPG toàn cầu được đặc trưng bởi lõi kép của Trung Đông và Hoa Kỳ, với Nga và Úc là nguồn phụ trợ. Trong quý đầu tiên của năm 2026, phía cung chuyển từ kỳ vọng lỏng lẻo sang thắt chặt đáng kể, với xung đột địa chính trị và trục trặc cơ sở vật chất trở thành những biến số chi phối và độ co giãn của cung giảm đáng kể. Sự kết hợp giữa xung đột và trục trặc ở Trung Đông dẫn đến nguồn cung bị thắt chặt đột ngột, trở thành “cầu chì” cốt lõi của tình hình thị trường. Trung Đông là khu vực xuất khẩu cốt lõi của LPG toàn cầu, chiếm khoảng 40% khối lượng thương mại toàn cầu. Tuyến đường Vịnh Ba Tư vận chuyển khoảng 30% khối lượng thương mại LPG bằng đường biển toàn cầu và eo biển Hormuz được coi là trung tâm thương mại LPG toàn cầu. Từ cuối tháng 2 đến tháng 3 năm 2026, hàng loạt sự kiện sốc về nguồn cung xảy ra ở Trung Đông, đảo ngược hoàn toàn kỳ vọng của thị trường.

Đầu tiên, tình trạng bất khả kháng được tuyên bố do sự cố tại các cơ sở sản xuất chất lỏng khí đốt tự nhiên (NGL) của Ả Rập Saudi. Đơn vị chế biến NGL Juaymah ở Ả Rập Saudi bất ngờ gặp sự cố, nhà chức trách chính thức tuyên bố tình trạng bất khả kháng. Kết quả là kế hoạch vận chuyển tháng 3 đã bị giảm đáng kể, với lượng cung hàng tháng bị mất từ ​​400.000 đến 500.000 tấn. Điều này trực tiếp dẫn đến việc nguồn cung hợp đồng dài hạn và giao ngay tại Trung Đông bị thắt chặt khiến giá CP tăng nhanh.

Thứ hai, sự leo thang xung đột địa chính trị đã khiến các cơ sở năng lượng trở thành mục tiêu tấn công. Kể từ giữa tháng 3, các hành động quân sự của Hoa Kỳ và Israel chống lại Iran đã tăng cường. Mỏ khí đốt South Pars và các cơ sở năng lượng ở cảng Bandar Abbas ở Iran vừa bị tấn công, khiến hoạt động xuất khẩu LPG của Iran gần như đình trệ. Dữ liệu cho thấy Iran là nước xuất khẩu LPG lớn thứ 4 thế giới với khối lượng vận chuyển trung bình hàng tháng khoảng 900.000 tấn. Vào tháng 3 năm 2026, khối lượng vận chuyển giảm mạnh xuống còn 300.000 tấn, cho thấy mức giảm đáng kể so với tháng trước và giảm đáng kể so với cùng kỳ năm trước, điều này đã tác động đáng kể đến thị trường Châu Á.

Cuối cùng, việc vận chuyển qua eo biển Hormuz bị gián đoạn. Sau khi xung đột leo thang, lượng tàu qua eo biển Hormuz giảm xuống gần như bằng không. Khối lượng vận chuyển LPG trung bình hàng tháng tại khu vực Vịnh Ba Tư là khoảng 3,85 triệu tấn, chiếm khoảng 30% khối lượng thương mại toàn cầu. Sự gián đoạn trong hoạt động vận chuyển đã dẫn đến sự phân chia đáng kể trong dòng chảy thương mại toàn cầu, với sự khan hiếm hàng hóa vận chuyển bằng tàu giao ngay và kỳ vọng về lượng hàng đến trong tương lai ngày càng giảm.

Xét về tổng nguồn cung, lượng xuất khẩu LPG từ Trung Đông trong tháng 3 dự kiến ​​đạt xấp xỉ 2,9 triệu tấn, giảm khoảng 800.000 tấn so với tháng trước và giảm khoảng 1,7 triệu tấn so với cùng kỳ năm ngoái. Nguồn cung giảm đã đạt mức cao mới trong cùng kỳ trong những năm gần đây. Ba nước xuất khẩu cốt lõi là Ả Rập Saudi, Qatar và Iran đều đang phải đối mặt với những hạn chế về nguồn cung. Trong số đó, một số cơ sở sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) của Qatar sản xuất NGL đã bị ảnh hưởng, dẫn đến năng lực đồng sản xuất LPG tạm thời bị suy giảm. Trung Đông đã trở thành một khu vực có rủi ro cao và sự chênh lệch về phía nguồn cung đã đẩy giá cả quốc tế lên cao một cách toàn diện.

Xuất khẩu của Mỹ dự kiến ​​sẽ tăng.

Hoa Kỳ là nước sản xuất và xuất khẩu LPG lớn nhất thế giới và năng lực sản xuất NGL của nước này không ngừng mở rộng, khiến nó trở thành nguồn thay thế cốt lõi sau khi nguồn cung ở Trung Đông bị thu hẹp. Trong tháng 1 và tháng 2 năm 2026, do đợt lạnh mùa đông, hoạt động của các cơ sở dầu khí ở Mỹ tạm thời bị đình chỉ khiến sản lượng và xuất khẩu LPG sụt giảm trong ngắn hạn. Khối lượng xuất khẩu trong tháng 2 đạt xấp xỉ 5,43 triệu tấn, giảm 0,66 triệu tấn so với tháng trước. Khi tác động của đợt lạnh giảm bớt vào tháng 3, tất cả các cơ sở NGL ở Hoa Kỳ đã khôi phục toàn bộ hoạt động sản xuất và các kho cảng xuất khẩu hoạt động hết công suất. Sản lượng xuất khẩu LPG trong tháng 3 dự kiến ​​tăng lên khoảng 7 triệu tấn, tăng 1,57 triệu tấn so với tháng trước và tăng 1,13 triệu tấn so với cùng kỳ năm ngoái. Xuất khẩu sang Trung Quốc cũng đồng loạt tăng trở lại, khiến nước này trở thành nguồn cung cấp bổ sung chính tại thị trường châu Á.

Từ góc độ chu kỳ năng lực sản xuất, các trạm phân tách và xuất khẩu NGL dọc theo Bờ Vịnh Hoa Kỳ đã liên tục được mở rộng. Đến năm 2026, công suất xuất khẩu LPG sẽ vượt 180 triệu tấn, sản lượng propan chiếm gần 30% tổng sản lượng NGL. Sự tăng trưởng nguồn cung dài hạn là rất chắc chắn. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, xuất khẩu của Mỹ bị hạn chế bởi lịch trình vận chuyển, giá cước vận chuyển và nhịp mua hàng ở châu Á, do đó không thể bù đắp hoàn toàn khoảng cách nguồn cung ở Trung Đông. Trong khi đó, giá cước vận chuyển quốc tế đã tăng nhanh sau khi bùng nổ xung đột địa chính trị, với mức tăng giá cước trên tuyến từ Bờ Vịnh Hoa Kỳ đến châu Á vượt quá 20%, càng đẩy chi phí nhập khẩu lên cao và làm suy yếu lợi thế về giá của nguồn cung của Mỹ.

Sự gia tăng sản xuất từ ​​các khu vực khác còn hạn chế.

Nguồn cung từ các khu vực như Nga, Australia và Châu Phi vẫn ổn định với mức tăng trưởng hạn chế. Sản lượng LPG tại Nga chủ yếu phục vụ ngành hóa chất trong nước và thị trường châu Âu, xuất khẩu sang châu Á tương đối thấp. Tại Australia, LPG chủ yếu là sản phẩm phụ của LNG, sản lượng ổn định nhờ các dự án LNG hoạt động thông suốt. Xuất khẩu chủ yếu theo hợp đồng dài hạn, khả năng điều chỉnh thị trường giao ngay yếu. Châu Phi có quy mô sản xuất nhỏ và chi phí hậu cần cao, gây ảnh hưởng không đáng kể đến mô hình thương mại toàn cầu. Nhìn chung, các khu vực khác ngoài Hoa Kỳ và Trung Đông thiếu tính linh hoạt về nguồn cung và không thể cung cấp mức tăng hiệu quả cho thị trường toàn cầu. Nguồn cung LPG toàn cầu tập trung cao độ.

Dòng chảy thương mại toàn cầu đang được cơ cấu lại

  Sự gián đoạn nguồn cung ở Trung Đông đã dẫn đến việc điều chỉnh lại dòng thương mại LPG toàn cầu, với hàng tồn kho chuyển từ tích lũy sang giảm cơ cấu và mất cân bằng thương mại làm tăng thêm biến động giá. Trước tháng 3/2026, hàng hóa hợp đồng dài hạn từ Trung Đông sẽ được cung cấp ổn định cho các thị trường như Trung Quốc, Hàn Quốc. Sau khi xung đột ở Trung Đông bùng nổ, nguồn cung hàng hóa giao ngay ở Trung Đông gần như bị cắt đứt và việc giao hàng theo hợp đồng dài hạn bị trì hoãn. Người mua châu Á buộc phải chuyển sang nguồn từ Hoa Kỳ và Châu Phi. Tỷ trọng xuất khẩu của Mỹ sang châu Á tăng nhanh từ 30% lên trên 40%, dòng chảy thương mại được cơ cấu lại hoàn toàn. Số liệu lịch trình vận chuyển cho thấy, sản lượng LPG cập cảng Trung Quốc trong tháng 3/2026 dự kiến ​​đạt xấp xỉ 2,67 triệu tấn, tăng 330.000 tấn so với tháng trước và giảm 280.000 tấn so với cùng kỳ năm ngoái. Lượng khách đến tăng so với tháng trước chủ yếu đến từ Hoa Kỳ, trong khi lượng khách đến từ Trung Đông giảm đáng kể. Sự phụ thuộc vào nhập khẩu ở Nam Trung Quốc vượt quá 80% và tỷ lệ hàng hóa từ Trung Đông lên tới 83%. Nó đã bị ảnh hưởng nặng nề nhất, với giá giao ngay dẫn đến sự gia tăng trên toàn quốc.

   Tồn kho LPG toàn cầu đang ở mức khá thấp. Dữ liệu từ Cơ quan Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ (EIA) cho thấy tồn kho khí propan ở Hoa Kỳ trong quý đầu tiên năm 2026 thấp hơn mức trung bình 5 năm trong cùng kỳ. Sau khi xả kho vào mùa tiêu thụ cao điểm, việc bổ sung chậm, thiếu “đệm” tồn kho. Về tồn kho cảng tại châu Á, tính đến ngày 19/3, lượng LPG tồn kho mẫu tại các cảng nội địa lớn ở Trung Quốc xấp xỉ 2,3238 triệu tấn, tăng nhẹ so với kỳ trước, tuy nhiên vẫn thấp hơn mức cùng kỳ năm 2024 và 2025, duy trì ở mức trung bình trong những năm gần đây. Cơ cấu hàng tồn kho thể hiện đặc điểm “hàng tồn kho rõ ràng cao và hàng tồn kho luân chuyển thấp”. Việc các nhà nhập khẩu ngần ngại bán hàng dẫn đến khối lượng lưu thông giao ngay bị thắt chặt, làm tăng thêm khó khăn cho các doanh nghiệp hạ nguồn trong việc lấy hàng. Áp lực tồn kho tập trung vào liên kết thương mại hơn là liên kết tiêu dùng cuối cùng. Sự căng thẳng về cấu trúc này càng khuếch đại biến động giá cả.

Tóm tắt và Triển vọng

  Trong quý II/2026, mâu thuẫn cốt lõi trên thị trường LPG vẫn sẽ là sự xáo trộn về phía nguồn cung do tình hình địa chính trị tại Trung Đông. Những thay đổi về phía cung sẽ tiếp tục chi phối xu hướng giá cả, phía cầu sẽ dần bước vào mùa cao điểm. Mô hình cung cầu dự kiến ​​sẽ dần được khôi phục. Nếu xung đột ở Trung Đông giảm bớt, eo biển Hormuz nối lại giao thông và các cơ sở NGL ở Ả Rập Saudi và Iran được sửa chữa, việc xuất khẩu LPG từ Trung Đông sẽ phục hồi nhanh chóng, khoảng cách nguồn cung toàn cầu sẽ thu hẹp, giá quốc tế sẽ giảm từ mức cao, chi phí nhập khẩu trong nước sẽ giảm và giá tương lai sẽ phải đối mặt với áp lực giảm. Nếu xung đột tiếp tục leo thang và các cơ sở năng lượng tiếp tục bị hư hại, nguồn cung toàn cầu sẽ bị thắt chặt trong thời gian dài và giá cả sẽ duy trì ở mức cao với nhiều biến động. Về phía cầu, nửa cuối quý II, mùa hè đã đến ở Bắc bán cầu. Nhu cầu đốt dân dụng vẫn ổn định, trong khi nhu cầu về ngành hóa chất dần tăng lên khi các ngành hạ nguồn hoạt động trở lại. Dự kiến ​​PDH sẽ tăng hiệu suất hoạt động và nhu cầu sử dụng LPG đang dần bước vào mùa cao điểm. Phía cầu sẽ hỗ trợ giá và giảm bớt áp lực điều chỉnh giá sau khi chênh lệch cung giảm dần. Trong ngắn hạn, xung đột địa chính trị ở Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, nguồn cung chênh lệch vẫn tồn tại và giá LPG vẫn ở xu hướng tương đối mạnh. Trong trung và dài hạn, nếu nguồn cung phục hồi, giá LPG sẽ dần quay trở lại mức cơ bản do lực cản của nhu cầu trái vụ. Các nhà đầu tư cần theo dõi chặt chẽ các biến số cốt lõi như diễn biến của xung đột Trung Đông, vận chuyển ở eo biển Hormuz, sửa chữa cơ sở ở Ả Rập Saudi và Iran, lượng xuất khẩu của Hoa Kỳ, lượng khách nội địa và hàng tồn kho, v.v., để kiểm soát rủi ro biến động giá cả và chủ yếu tham gia vào giao dịch theo làn sóng.

  Nhìn chung, giá LPG trong nước tăng đáng kể kể từ tháng 3 năm 2026 là biểu hiện rõ nét của sự mong manh của mô hình cung cấp năng lượng toàn cầu. Áp lực gấp ba của cuộc xung đột địa chính trị ở Trung Đông, sự thất bại của các cơ sở quan trọng và sự tắc nghẽn của các kênh vận chuyển đã đẩy các nguyên tắc cơ bản của thị trường LPG từ lỏng lẻo sang chặt chẽ, làm nổi bật đặc điểm cấu trúc của thị trường LPG Trung Quốc phụ thuộc nhiều vào nguồn cung quốc tế. Trong tương lai, mô hình cung cấp LPG toàn cầu sẽ tiếp tục được cơ cấu lại. Sự gia tăng thị phần nguồn cung của Hoa Kỳ, bình thường hóa rủi ro nguồn cung ở Trung Đông và đa dạng hóa dòng chảy thương mại sẽ trở thành xu hướng dài hạn. Đối với sản phẩm trong nước.